ps. „Brzoza”, „Sosna (?)”
1919 · żołnierz Batalionów Chłopskich

Syn Łukasza i Stefanii, ur. 19 II 1919 w Bliskowicach, pow. janowski (obecnie kraśnicki), zam. w Kolonii Łaziska, pow. puławski. Uczęszczał do szkoły powszechnej w Świeciechowie, w 1938 uzyskał świadectwo gimnazjum im. Marszałka J. Piłsudskiego w Sandomierzu, a w 1939 ukończył I klasę liceum im. Hetmana J. Zamoyskiego w Lublinie. Od 1940 w BCh, w placówce Kolonia Łaziska (obwód Puławy); kolportował prasę konspiracyjną i prowadził nasłuch radiowy. Według relacji rodziny dowodził w Kolonii Łaziska placówką łączników, do której wprowadził m.in. Bolesława Lejwodę, Bolesława Dudę i Tadeusza Dziewica, odpowiadał za konspiracyjną trasę łączności między Janem Adachem „Czeremem” z Komendy Obwodu IV Lublin a Mieczysławem Kuflem „Oraczem”, komendantem obwodu PKB, i został awansowany na podporucznika. We wrześniu 1944 aresztowany przez NKWD wraz z trzema łącznikami; przed sądem polowym, w obecności mieszkańców okolicznych wsi, odczytano mu wyrok śmierci, którego nie wykonano. Według relacji rodziny skazany następnie na 25 lat zsyłki do ZSRR; jesienią 1944 uciekł z transportu, ukrywał się na Powiślu, a wiosną 1945 w Lublinie, po czym przedostał się do Szwajcarii, skąd przez Mariana Wojciechowskiego przesłał rodzinie swoje zdjęcie z dedykacją z 29 VII 1945. Wojciechowski, który pracował z nim w Szwajcarii, w 1988 przekazał rodzinie, że Edward Bańka został ze Szwajcarii wezwany do Polski. Dalsze losy nieznane; poszukiwania podjęte w 1958 m.in. przez PCK nie przyniosły wyniku. Słownik (t. III) i Z. Leszczyńska podają inne okoliczności ucieczki: z więzienia w Brześciu NKWD przywiozło go w okolice Łazisk, by wskazał ukrytą w lesie broń, a on zbiegł konwojującym go żołnierzom.
| Pseudonim | Brzoza, Sosna (?) |
|---|---|
| Stopień | podporucznik |
| Data urodzenia | 1919 |
| Miejsce urodzenia | Bliskowice |
| Powiat urodzenia | kraśnicki |
| Obwód | Puławy |
·
Baza Żołnierzy Batalionów Chłopskich — https://zolnierzebch.pl/zolnierz/banka-edward-adolf-brzoza-24805